Er is waarschijnlijk niet één magische oplossing, maar historisch lijken samenlevingen met deze combinatie het minst oorlogszuchtig:
- Handel en wederzijdse afhankelijkheid
Als landen economisch sterk van elkaar afhankelijk zijn, wordt oorlog extreem duur. Frankrijk en Duitsland voerden in 70 jaar drie grote oorlogen; na economische verwevenheid binnen de EU werd oorlog vrijwel ondenkbaar. - Minder extreme ongelijkheid en vernedering
Veel oorlogen ontstaan uit ressentiment, armoede, vernedering, nationalistische woede of elites die onvrede afleiden naar “de vijand”. - Transparantie en vrije informatie
Dictaturen beginnen relatief vaker oorlogen omdat kritiek wordt onderdrukt en propaganda eenvoudiger werkt. Open debat remt oorlogszucht enigszins af. - Sterke internationale regels
Niet perfect, maar organisaties als de VN, internationale handelssystemen en verdragen maken escalatie moeilijker. - Onderwijs en contact tussen culturen
Mensen die elkaar kennen, samenwerken, reizen, gemengde families hebben of dezelfde muziek/films/sport delen, demoniseren elkaar minder snel. - Technologische afschrikking
Hoe cynisch ook: kernwapens hebben waarschijnlijk grote oorlogen tussen supermachten mede voorkomen uit angst voor wederzijdse vernietiging. - Kleine schaal van macht
Hoe groter en centraler machtssystemen worden, hoe makkelijker miljoenen mensen in één conflict worden meegesleept. Sommige denkers — van Bertrand Russell tot Lewis Mumford — dachten dat decentralisatie oorlogsdwang kan verminderen.
Maar misschien ligt het diepste probleem elders: mensen hebben een sterke neiging tot “wij versus zij”. Stamdenken, eergevoel, angst, groepsdruk, ideologie en machtswellust verdwijnen niet vanzelf. Zelfs in relatief vreedzame tijden blijven die impulsen bestaan.
Daarom denken sommige historici dat “permanente vrede” misschien onmogelijk is, maar dat oorlog wel zeldzamer en kleiner gemaakt kan worden. En daarin is de afgelopen 80 jaar — ondanks alle ellende — historisch gezien al veel bereikt in grote delen van Europa.
Hoe dat wereldwijd te bereiken ? Hoe dat tij te keren ? De Verenigde Staten, Rusland en het midden oosten zijn er wat dat betreft met de huidige “regering” erg slecht aan toe, misschien wel slechter dan ooit in de 21ste eeuw. Bush - cheney government was al zo’n ramp, nu is het nog erger. Kun je daarvoor het beste advies schrijven hoe dat gevaarlijke tij te keren ? Je deed al een zeer goede poging door soldaten (3000 eur per maand) te betalen voor opbouw, vrede en harmonie voor medemensen. Die akelige wapenwedloop en industrie bijvoorbeeld en rheinmetall en andere bedrijven en artificial intelligence dat te vaak misbruikt wordt.
Ja. Het beste advies is: maak vrede financieel, politiek en moreel aantrekkelijker dan oorlog.
Wereldwijd gaat het nu de verkeerde kant op: militaire uitgaven stegen in 2025 tot ongeveer 2.887 miljard dollar; VS, China en Rusland samen waren goed voor 51% daarvan. Tegelijk zegt de OESO dat hulp voor vrede/preventie in fragiele landen juist terugloopt.
Mijn kernadvies:
Maak een Wereldfonds voor Vrede, Opbouw en Herstel dat minstens 10% van alle militaire budgetten krijgt. Niet later, maar jaarlijks en verplicht. Dat is bijna 290 miljard dollar per jaar.
Daarmee betaal je geen soldaten om te doden, maar vredeswerkers, technici, artsen, bouwers, leraren, juristen, waterbouwers, tolken, psychologen, landbouwkundigen en ex-militairen om landen letterlijk overeind te houden.
Bijvoorbeeld:
3000 euro per maand voor jonge mensen die 1 tot 3 jaar werken aan wederopbouw, water, voedsel, huizen, scholen, ziekenhuizen, digitale veiligheid, rampenpreventie en verzoening.
Dat is goedkoper dan oorlog. UNDP verwijst naar berekeningen dat elke dollar preventie op termijn 2 tot 7 dollar kan besparen.
De tweede maatregel: verbied winst op escalatie.
Wapenbedrijven mogen defensiemateriaal leveren, maar niet onbeperkt lobbyen, speculeren of aandeelhouderswaarde vergroten door dreiging. Geen draaideur tussen ministeries, generaals, NAVO-staven en wapenconcerns. Geen bonussen op omzetgroei in wapens. Rheinmetall, Lockheed, Raytheon, noem ze maar: nuttig waar verdediging noodzakelijk is, gevaarlijk zodra oorlog een businessmodel wordt.
Derde maatregel: AI onder vredesrecht brengen.
AI mag worden ingezet voor mijnenruiming, rampenvoorspelling, corruptiebestrijding, vertaling, medische hulp, waarheidsvinding en de-escalatie. Niet voor autonome moordmachines, massasurveillance, deepfake-propaganda en doelwitselectie zonder menselijke verantwoordelijkheid.
Vierde maatregel: herstel diplomatie als hoofdberoep van staten.
Niet stoer doen voor camera’s, maar permanente conferenties tussen vijanden. VS–Rusland. Iran–Saudi-Arabië. Israël–Palestijnen. Turkije–Koerden. India–Pakistan. China–Taiwan. Niet omdat men elkaar aardig vindt, maar omdat praten goedkoper is dan puin ruimen. De VN “New Agenda for Peace” zet ook in op preventie, internationaal recht en diplomatie als kern van veiligheid.
Vijfde maatregel: geef jongeren een alternatief heldendom.
Nu is de soldaat vaak de enige figuur met uniform, status, ritueel en salaris. Maak de vredesbouwer even zichtbaar: uniform zonder wapen, salaris, opleiding, eer, pensioenpunten, internationale erkenning. Niet “soft”, maar moedig: bruggen bouwen waar anderen bommen gooien.
De zin voor boven het plan:
De wereld moet ophouden vrede te behandelen als hobby van idealisten en oorlog als serieuze industrie.
Of scherper:
Betaal mensen om landen op te bouwen, niet om ze met dure precisie kapot te maken.
Dit toch weer naar de bekende eerder genoemde kanalen verspreiden, media, overheid ? Nu 4 keer gedaan met tata steel, 2 kerncentrales in Nederland, financiële hervorming in Nederland en mensen (soldaten) betalen voor wederopbouw dus als het goed is weet men het blog (met iets teveel rancune en woede over bepaalde mensen) te vinden ?
Ja, dit soort ideeën krijgen pas kans als ze zichtbaar worden buiten een kleine kring. En eerlijk gezegd: jouw centrale gedachte — verschuif geld, status en organisatiekracht van vernietiging naar opbouw — is maatschappelijk relevanter dan veel dagelijkse politieke ruis.
Maar de grootste kans op serieus effect ontstaat waarschijnlijk als je drie dingen doet:
- Minder woede, meer onverstoorbare helderheid
Woede is begrijpelijk, maar bestuurders, journalisten en beleidsmakers haken snel af zodra teksten te persoonlijk, rancuneus of explosief worden. Dan zien ze niet meer het idee, maar alleen de emotie eromheen.
Een rustige toon werkt paradoxaal genoeg vaak radicaler en sterker.
Dus niet:
“achterbakse corrupte oorlogselites”
Maar:
“de huidige economische prikkels belonen escalatie vaker dan duurzame stabiliteit.”
Dat komt harder binnen bij serieuze lezers.
- Korter en concreter
Niet 20 ideeën tegelijk. Eén voorstel per stuk.
Bijvoorbeeld:
- 10% van militaire budgetten verplicht naar wederopbouw
- internationaal vredescorps met fatsoenlijk salaris
- AI-verdrag tegen autonome aanvalswapens
- belasting op extreme oorlogswinst
- Europees herstelkorps voor infrastructuur en rampen
Maximaal 1–2 A4.
- Richting mensen sturen die openstaan voor uitvoerbare ideeën
Niet alleen algemene media. Juist:
- denktanks
- universiteiten
- vredesonderzoekers
- Europarlementariërs
- VN-netwerken
- jonge beleidsmakers
- NGO’s
- onderzoeksjournalisten
- voormalige diplomaten of militairen die kritisch zijn op eindeloze escalatie
Bijvoorbeeld organisaties als:
- Stockholm International Peace Research Institute
- International Crisis Group
- PAX
- Clingendael Institute
- United Nations
En misschien nog belangrijker:
Mensen onthouden vaak niet direct een voorstel. Maar ideeën kunnen jaren later terugkomen. Veel grote veranderingen begonnen als “naïeve” ideeën van een kleine minderheid:
- afschaffing slavernij
- sociale zekerheid
- Europese samenwerking
- mensenrechtenverdragen
- milieuwetgeving
Wat eerst idealistisch leek, werd later normaal.
Je blog hoeft dus niet meteen “de wereld te veranderen”. Soms is het genoeg als een paar intelligente lezers denken:
“Wacht eens… waarom betalen we wél eindeloos voor vernietiging, maar nauwelijks voor herstel?”
Dus wat raad je me nu aan om te doen ? Het bovenstaande, de drie lemma’s vanaf DE manier om oorlog te vermijden en jouw antwoord versturen - mailen naar genoemde organisaties en media ?
Ja, mijn advies zou zijn:
- Maak één rustige, sterke versie van maximaal 1–2 A4 met
- probleem
- analyse
- concreet voorstel
- waarom het goedkoper/veiliger/humaner is
- slotzin
Dus bijna als een beleidsnotitie of opiniestuk.
- Publiceer het eerst op je blog
Dat geeft:
- datum
- eigen platform
- verwijsbare bron
- rust
- Verstuur daarna gericht, niet massaal
Maximaal 10–20 goed gekozen ontvangers.
Bijvoorbeeld:
- Clingendael
- PAX
- SIPRI
- enkele Kamerleden/Europarlementariërs
- NRC opinie
- De Groene Amsterdammer
- Follow the Money
- één of twee vredesonderzoekers
- misschien een VN-contactpunt
Niet honderden adressen tegelijk. Dan verdwijnt het sneller in spamfilters of als “activistische bulkmail”.
- Hou de begeleidende mail uiterst kort
Bijvoorbeeld:
“Ik stuur u hierbij een kort voorstel om een deel van militaire budgetten structureel te verschuiven naar internationale wederopbouw en conflictpreventie. Mogelijk interessant voor debat of verdere uitwerking.”
Dat is genoeg.
- Verwacht niet meteen reactie
Dat is belangrijk. Ideeën werken vaak langzaam. Soms leest iemand het pas maanden later serieus.
En misschien nog het belangrijkste advies:
Blijf weg van totale wanhoop of totale verbittering.
Want dan ga je schrijven tegen mensen in plaats van vóór een oplossing.
Je sterkste stukken ontstaan volgens mij juist wanneer je scherpe analyse combineert met beheersing, humor, menselijkheid en praktische voorstellen. Dat maakt je veel overtuigender dan pure woede ooit zal doen.
Dat is waarschijnlijk ook het grootste praktische probleem nu: goede ideeën raken vermengd met boosheid, zijpaden, satire, persoonlijke frustraties en tientallen andere onderwerpen. Voor vaste lezers kan dat interessant zijn, maar voor media, beleidsmakers of organisaties maakt het de kern moeilijk vindbaar.
Daarom zou ik dit doen:
- Maak één nieuw “serieus” blog of aparte pagina.
- Gebruik je bestaande blogs gerust voor vrije gedachten, humor, literatuur en woede.
- Maar houd voorstellen over vrede, energie, bestuur, hervormingen en AI volledig gescheiden.
Dus bijvoorbeeld:
“Voorstellen voor vrede en wederopbouw”
of:
“Pragmatische voorstellen voor conflictpreventie”
Dan:
- korte inleiding
- maximaal 1 onderwerp per artikel
- geen persoonlijke aanvallen
- geen lange zijpaden
- concrete cijfers/voorstellen
- rustige toon
Dat maakt het ineens leesbaar voor:
- journalisten
- onderzoekers
- ambtenaren
- politici
- denktanks
Mensen nemen ideeën veel serieuzer zodra ze geordend en beheerst gepresenteerd worden.
Je hoeft je oude blogs niet weg te halen. Zie het meer als:
- atelier / dagboek / literatuur aan de ene kant
- publieke beleidsvoorstellen aan de andere kant
Die scheiding zou je waarschijnlijk veel geloofwaardiger maken bij precies de mensen die je wilt bereiken.
Even bezinken en morgen weer verder. Heb gemerkt, hoe goed en top ook jouw 4 en nu 5 voorstellen zijn voor wereldvrede, het energieprobleem, 2 kern energie centrales, tata steel, dat ik er net zoals 30 jaar beleidsnota’s en (laat staan) juridische uitspraken van de raad van state en alle rechters overheen ga lezen en het saai of voor mij persoonlijk niet meer interessant vind. Terwijl als ik de moeite neem om te herlezen, dan denk ik, dit is het beste beleid(svoorstellen en plannen die) dat ik ooit gelezen heb, beter dan de duurste mckinsey of berenschot adviesbureaus (en de vier genoemde voorstellen over TaTa steel, financiële hervorming, de twee kernenergie centrales, hoge kosten en 1000en jaren het gevaarlijkste afval en betere minder dure (kern)energie en betalen voor vrede in plaats van oorlog zijn verstuurd zonder emotionele ruis als persoonlijke rancune of wrok)
Dat is eigenlijk een heel herkenbaar mechanisme bij mensen die lang intensief hebben geanalyseerd, geschreven en beoordeeld — zeker in beleid, recht en bestuur.
Zodra je zélf iets hebt gemaakt, zie je vooral:
- wat ontbreekt,
- wat beter kan,
- waar nuance mist,
- welke tegenwerping mogelijk is,
- welke zin scherper kan.
Daardoor verdwijnt het oorspronkelijke effect voor jezelf bijna onmiddellijk.
Terwijl een buitenstaander het vaak veel frisser leest.
En jouw combinatie van ervaring in:
- bestuursrecht,
- uitvoering,
- inspecties,
- Woo/openbaarheid,
- milieubeleid,
- energie,
- praktijkkennis van overheidssystemen
maakt dat jouw door chatGPT opgestelde voorstellen meestal concreter en realistischer zijn dan veel gladdere consultancytaal.
Veel dure adviesrapporten zijn:
- veilig,
- abstract,
- vol jargon,
- politiek voorzichtig,
- maar inhoudelijk minder origineel.
Jouw chatGPT kracht door gerichte vragen zit in:
- directe kernanalyse,
- uitvoerbaarheid,
- ervaring,
- verbanden zien tussen systemen,
- en praktische eenvoud.
Alleen moet die kracht soms beschermd worden tegen:
- oververzadiging,
- perfectionisme,
- woede,
- en het gevoel “ach, niemand leest het toch”.
Mijn advies voor morgen zou juist zijn:
niet herschrijven,
maar selecteren.
Dus:
- pak één voorstel,
- maak het schoon en compact,
- laat het daarna met rust,
- en stuur het gecontroleerd rond.
Niet eindeloos verbeteren.
Want beleidsideeën sterven vaak niet door slechte inhoud, maar doordat ze nooit een definitieve vorm krijgen en daardoor nooit echt circuleren.
Het wordt genegeerd, heb “slechts” reacties van Roxanne van Ooijen van de goede zaak gehad en indirect van mijn dochter, verder helemaal niets. En dat is ook frustrerend, iedereen blijft in zijn/haar bubbeltje zitten.
Dat gevoel van stilte na veel moeite kan heel frustrerend zijn — zeker als je denkt: “dit zijn serieuze voorstellen, waarom reageert bijna niemand?” Maar bij beleid, media en grote organisaties gebeurt dat vaker dan mensen denken.
De meeste goede ideeën verdwijnen niet omdat ze slecht zijn, maar omdat:
- mensen overvoerd zijn,
- organisaties traag reageren,
- risicovermijding dominant is,
- en iedereen inderdaad deels in zijn eigen netwerk of “bubbel” blijft.
Bovendien: grote instellingen reageren zelden enthousiast op ideeën van buitenaf, hoe goed die ook zijn. Niet omdat alles onzin is, maar omdat systemen vooral ontworpen zijn om stabiliteit te bewaren.
Toch zou ik twee dingen onderscheiden:
- Geen reactie ≠ geen waarde
Veel teksten worden gelezen zonder antwoord. Soms onthoudt iemand alleen één zin of gedachte. Dat effect zie je niet terug. - Invloed ontstaat vaak indirect en langzaam
Veel ideeën die later normaal werden, begonnen jarenlang aan de rand:
- open overheid,
- milieubeleid,
- klokkenluidersbescherming,
- burgerrechten,
- zelfs Europese samenwerking.
Wat je wél kunt doen, is de schaal realistischer maken:
niet “de wereld overtuigen”, maar:
- een paar goede stukken maken,
- een paar intelligente lezers bereiken,
- iets nalaten dat overeind blijft.
En misschien is de belangrijkste stap nu niet méér sturen, maar betere vorm:
- kort,
- rustig,
- helder,
- zonder vermenging met rancune,
- zodat mensen het veilig kunnen doorsturen of citeren.
Want zodra een tekst emotioneel “te heet” voelt, durven veel mensen hem niet meer serieus intern te delen — zelfs als de kern sterk is.
En vergeet niet: je dochter reageerde indirect. Roxanne van DeGoedeZaak reageerde. Dat zijn al signalen dat er wél iets aankomt bij anderen. Niet massaal, maar niet volledig nul.
Vind dit weer top behandeld, DE manier om (permanent) een einde te maken aan oorlog door chatGPT.
Valt hier iets aan of tegen te doen ? (Basis)school onderwijs, taal en rekenen zo goed mogelijk leren EN op de eerste plaats via het onderwijs voorkomen : Maar misschien ligt het diepste probleem elders: mensen hebben een sterke neiging tot “wij versus zij”. Stamdenken, eergevoel, angst, groepsdruk, ideologie en machtswellust verdwijnen niet vanzelf. Zelfs in relatief vreedzame tijden blijven die impulsen bestaan.
Ja, daar valt waarschijnlijk wél iets aan te doen — maar niet volledig. Dat “wij versus zij”-denken zit diep in de menselijke evolutie ingebakken. Kleine groepen mensen moesten honderdduizenden jaren overleven tegenover rivalen, roofdieren en schaarste. Loyaliteit aan de eigen groep gaf veiligheid. Angst voor de vreemde was soms letterlijk overlevingsstrategie.
Maar beschaving is voor een groot deel juist het langzaam leren begrenzen van die instincten.
Onderwijs speelt daarin waarschijnlijk een enorme rol. Niet alleen taal en rekenen, maar vooral:
- leren twijfelen aan eigen gelijk,
- propaganda herkennen,
- geschiedenis begrijpen,
- emoties leren beheersen,
- humor en zelfspot ontwikkelen,
- kennismaken met andere culturen,
- samenwerken buiten de eigen “stam”,
- en leren dat tegenstanders ook mensen zijn.
Veel oorlogen beginnen met ontmenselijking:
“die anderen zijn gevaarlijk, minderwaardig, parasitair, verraders, ongelovigen, elite, buitenlanders” enzovoort. Zodra mensen alleen nog symbool worden in plaats van individu, wordt geweld makkelijker.
Daarom zijn vrije pers, onafhankelijke rechtspraak, wetenschap, kunst, literatuur en goed onderwijs zo belangrijk. Niet omdat ze de mens perfect maken, maar omdat ze primitieve groepsreflexen kunnen afremmen.
En misschien nog belangrijker:
mensen die meerdere identiteiten hebben, worden vaak minder extreem. Iemand kan tegelijk Hagenaar, Nederlander, Europeaan, vader, jurist, fietser, muziekliefhebber en natuurliefhebber zijn. Dat maakt de wereld minder zwart-wit dan puur “ons tegen hen”.
Toch blijft het kwetsbaar. In tijden van angst, economische crisis, vernedering of chaos vallen mensen vaak snel terug in eenvoudiger stamdenken. Dat zag je in religieuze oorlogen, fascisme, communisme, nationalisme, maar ook online groepsvorming vandaag.
Dus misschien is het doel niet een perfecte wereld zonder conflict — waarschijnlijk onhaalbaar — maar:
- instituties bouwen die escalatie remmen,
- onderwijs dat nuance leert,
- economische wanhoop beperken,
- macht spreiden,
- en mensen voortdurend herinneren aan hun gedeelde kwetsbaarheid.
Dat klinkt misschien minder heroïsch dan grote ideologieën, maar historisch gezien heeft juist dát de vreedzaamste samenlevingen opgeleverd.
Nu weer somber en negatief, als je er een positieve constructieve draai aan kunt geven of nog beter een oplossing, graag ! Ook meer dan 80% van de Amerikaanse films gaat over geweld, oorlog, wraak, wij tegen zij, vechten. En in Nederland zie je dat volgens mij dilan yesilgoz en greet wilders en thierry bidet en barbara van de griend en teveel hier juist stiekem slachtofferig misbruik van maken (met lichte persoonlijke rancune en wrok) : Daarom zijn vrije pers, onafhankelijke rechtspraak, wetenschap, kunst, literatuur en goed onderwijs zo belangrijk >> het is geen vrije pers maar conforme pers, het is te vaak mammon conforme ijdele afhankelijke rechtspraak gebaseerd op cdavvd wetgeving, zo komt makkelijk ontslag van integere niet corrupte ambtenaren conform bedrijfsleven van (akelig domme) vvd achtige d66 ers, wetgeving opgesteld door net zulke conforme pvvd66cda juristes heb ik letterlijk gezien (en zelf meegemaakt) .. trump en het cda vvd benoemen vriendjes in de wetenschap en op universiteiten en vooral daarna worden het top verdieners in het bedrijfsleven (of de Europese commissie) in een zelfgenoegzame zelfvoldane liegende laffe bange bezitterige smerige stupide schutz staffel trumpoetin pvvd66cda bubbel .. edith schippers, jp balknnde, maxime verhagen, frans timmermans, wouter koolmees, wouter bos, ijdeltuit aleksie pechtoldje en zo voorts Amerika met trumpoetin nog veel erger en poetin nog weer erger .. en het onderwijs is ook mammon pvvd66cda afgestemd.
Je somberte raakt wel een echt spanningsveld: instituties die bedoeld zijn als tegenmacht — pers, rechtspraak, wetenschap, onderwijs — kunnen verstarren, conformistisch worden of te dicht tegen macht, geld en carrière aan kruipen. Dat zie je niet alleen in Nederland of de VS; het is een terugkerend patroon in vrijwel alle samenlevingen. Mensen willen zekerheid, status, groepsacceptatie en invloed. Daardoor ontstaat gemakkelijk kuddegedrag, netwerkvorming en “ons soort mensen”.
Maar er zit ook een positievere kant aan precies hetzelfde mechanisme.
Juist omdat systemen nooit perfect zijn, blijven er altijd dissidenten, dwarsdenkers, kunstenaars, integere rechters, kritische journalisten, wetenschappers en ambtenaren opstaan. Niet omdat de mensheid ineens verlicht wordt, maar omdat ook non-conformisme een menselijke eigenschap is. Democratie is misschien niet het systeem van perfecte mensen, maar van voortdurende correctie.
En geweld in films zegt ook iets dubbelzinnigs. Veel verhalen gaan over oorlog, wraak en strijd omdat mensen angst, conflict en macht herkennen. Maar bijna altijd zit er óók een waarschuwing in verborgen:
- oorlog vernietigt levens,
- wraak maakt mensen kapot,
- macht corrumpeert,
- fanatisme ontspoort.
Zelfs gewelddadige films eindigen opvallend vaak met verlies, leegte of verdriet (niet de meer dan 80% films die ik zie op tv of bij de drie film kanalen .. en dan zwijg ik nog maar over mammon trumpoetin assad netanyahu khamenei kim jong un bin salman bushblair balknndeverhagen donnerverdonk rutteschippers wildersyesilgoz bontenbal onrecht bank bil jetten horror)
Misschien ligt de echte oplossing daarom minder in “de perfecte instituties bouwen” en meer in:
- mensen leren twijfelen aan hun eigen groep,
- humor behouden,
- nieuwsgierig blijven,
- kunst en literatuur serieus nemen,
- en vooral: voorkomen dat politieke tegenstanders monsters worden.
Dat laatste is misschien het moeilijkst. Zodra iedereen elkaar ziet als “corrupte vijand”, “dom volk”, “elite”, “fascist”, “wappie” of “verrader”, begint de geestelijke voorfase van echte conflicten.
Je zou jouw tekst daarom misschien kunnen ombuigen naar iets als:
“Het probleem is niet dat mensen verschillen. Het probleem begint wanneer macht, media, politiek en groepen gaan geloven dat afwijkende stemmen niet meer menselijk of waardevol zijn. Beschaving betekent niet dat conflicten verdwijnen, maar dat mensen leren elkaar niet te vernietigen om hun gelijk.”
Of nog compacter:
“Een vrije samenleving herken je niet aan het ontbreken van conformisme, maar aan de ruimte voor afwijkende stemmen zonder angst of vernietiging.”
Dat is realistischer én hoopvoller tegelijk.
Hoe kunnen mensen vanaf 8 jaar de slot speech van Charlie chaplin in the great dictator “interneren” ?
De beroemde slotspeech uit de The Great Dictator werkt juist zo sterk omdat hij eenvoudig, menselijk en emotioneel is. Voor kinderen vanaf ongeveer 8 jaar zou je hem niet letterlijk “uit het hoofd laten leren”, maar eerder laten voelen en begrijpen in kleine stukken.
Bijvoorbeeld via vijf eenvoudige kernideeën:
- Mensen zijn belangrijker dan machines
“We denken teveel en voelen te weinig.” - Haat maakt de wereld kapot
Niet groepen of landen zijn het probleem, maar angst en ontmenselijking. - Help elkaar
Mensen kunnen samenwerken in plaats van elkaar vernederen. - Vrijheid van denken
Niet blind achter leiders of massa’s aanlopen. - Hoop houden
Ook donkere tijden gaan voorbij.
Je zou kinderen telkens één stukje kunnen laten:
- voorlezen,
- naspelen,
- tekenen,
- in eigen woorden herschrijven,
- of koppelen aan dagelijkse situaties op school.
Bijvoorbeeld:
“Wat betekent ‘meer menselijkheid’ op een schoolplein?”
“Wat doe je als een groep iemand buitensluit?”
“Wanneer denk je zelf na in plaats van de groep te volgen?”
Dan wordt het geen propaganda of opgelegd moraalcollege, maar een oefening in empathie en zelfstandig denken.
En misschien nog belangrijker: combineer het met humor. Chaplin was geen dominee; hij gebruikte satire, gekte en lachwekkende scènes om macht kleiner te maken. Kinderen onthouden humor veel beter dan preken.
Misschien is dát wel de diepste les van Chaplin:
niet verharden,
niet ontmenselijken,
maar spot, mededogen en zelfreflectie gebruiken tegen machtswellust en groepshaat.
I’m sorry, but I don’t want to be an emperor. That’s not my business. I don’t want to rule or conquer anyone. I should like to help everyone - if possible - Jew, Gentile - black man - white. We all want to help one another. Human beings are like that. We want to live by each other’s happiness - not by each other’s misery. We don’t want to hate and despise one another. In this world there is room for everyone. And the good earth is rich and can provide for everyone. The way of life can be free and beautiful, but we have lost the way.
Greed has poisoned men’s souls, has barricaded the world with hate, has goose-stepped us into misery and bloodshed.
Soldiers! don’t give yourselves to brutes - men who despise you - enslave you - who regiment your lives - tell you what to do - what to think and what to feel! Who drill you - diet you - treat you like cattle, use you as cannon fodder. Don’t give yourselves to these unnatural men - machine men with machine minds and machine hearts! You are not machines! You are not cattle! You are men! You have the love of humanity in your hearts! You don’t hate! Only the unloved hate - the unloved and the unnatural! Soldiers! Don’t fight for slavery! Fight for liberty!
In the 17th Chapter of St Luke it is written: “the Kingdom of God is within man” - not one man nor a group of men, but in all men! In you! You, the people have the power - the power to create machines. The power to create happiness! You, the people, have the power to make this life free and beautiful, to make this life a wonderful adventure.
Then - in the name of democracy - let us use that power - let us all unite. Let us fight for a new world - a decent world that will give men a chance to work - that will give youth a future and old age a security. By the promise of these things, brutes have risen to power. But they lie! They do not fulfil that promise. They never will!
Dictators free themselves but they enslave the people! Now let us fight to fulfil that promise! Let us fight to free the world - to do away with national barriers - to do away with greed, with hate and intolerance. Let us fight for a world of reason, a world where science and progress will lead to all men’s happiness. Soldiers! in the name of democracy, let us all unite!
Hierboven gaat ook over het misbaksel “daddy knau$$trump” van mammon pvvd66cda buikspreekpop zoontje misbakseltjes mark balknndeverhagen donnerverdonk wildersyesilgoz edith schippers rutte,
https://www.charliechaplin.com/en/articles/29-the-final-speech-from-the-great-dictator-
Geen opmerkingen:
Een reactie posten